Är-aýal gatnaşyklarynda esasan hem iki döwürde ýiti çaprazlygyň ýüze çykýandygy mälimdir. Onuň birinji döwründäkisine psihologiki, ikinji döwründäkisine seksual gatnaşykdaky çaprazlyk diýilýär. 1. Psihologiki çaprazlyk köplenç ýaş çatynjalaryň bilelikde ýaşap başlan ilkinji ýyllarynda ýüze çykýar. Ýaş juwanlaryň hüý-häsiýetleri, gündelik durmuş endikleri, edep-terbiýesi, pikir-garaýyşlary biri-biriniňkä çapraz gelýär. Durmuşykino ýaly diňe gowulykdyr, süýjülikdir, şadyýanlykdyr öýden ýaş çatynjalaryň öňünden her dürli näsazlyklar, päsgelçilikler, özara düşünişmezlikler, öýke-kineler, kemsitmeler çykyp başlaýar. Ozal eje-kakanyň aladasy bilen gurşalyp ýören ýaşlara, bir-biregiň diňe gowy…

Etika - terbiýemi ýa medeniýet. Adam hemişe beýleki adamlar bilen kontaktda, gatnaşykda ýaşamaga mejburdyr. Dostluk, söýgi, iş, söwda, garyndaşlyk we ş.m. onlarça görnüşli gatnaşyklar biziň durmuşymyzyň özenini tutýar. Başga jandarlardan tapawutlylykda adam çagasy diňe jemgyýetde adam bolup ýetişýär. Ýagny bu, keýigiň çagasyny sürüden aýranyň bilen ol iňsoňy keýik bolup ýetişýär diýildigidir. Emma adam beýle däl. Biz öz jemgyýetimizi agzymyzyň ýetişdiginden ýamanlaýas. Goňşularymyz erbet, aýallarymyz gybatçy, erkekler ownukçyl, çagalarymyz terbiýesiz, gaýynlar ýaman, gelinler ýalta we ş.m.…

Ene Mähri we Perzent Borjy Asuda awgust gijeleriniň birinde ejemiň mylaýym sesi meni şirin ukymdan oýardy. Ol maňa bir käse suw getirip bermegimi haýyş etdi. Men bolsa süýji ukymdan oýadylanym üçin nägilelik bilen, ýüzümi çytaryp suw getirdim. Ejem suwy içen badyna, onuň mähriban gözlerinden monjuk-monjuk ýaşlar damyp başlady. Şol pursat ejemiň näme üçin aglaýanyny doly aňşyryp bilmedim. Ýöne, boýun alsam-almasam-da, ol gözýaşlaryň meniň çytyk gaşlarymy we nägile nazarymy görendigi sebäpli dökülýändigini içimden duýýardym. Ejemiň öçügsi…

Türkmenistana gidip gelenimden soň özümi duýşum şeýle bir erbetdi, ýöne köplenç özümi erbet duýanymda ýagdaýymy düşündirip bilmeýşim ýaly, bu gezegem nämäň “ne to”-dygyny, we nämäň meni şeýle agyr basýanyny kesgitläp bilemedim. Bedenimde bu duýgyny gowy yzarlap bolýa, ýöne sözlere salyp bolanok. Sözlere salyp bolmansoňam doly aň ýetirip bolanok. Garaňkyda sermeläp ýörmek ýaly sebäbinem sermeläp gözlemeli bolýar. Eger kinaýalap (obrazlap) aýtsam, men özümi kiçijek, güýçsiz duýdum. Meniň durmuşym, kararlarym we hereketlerim meniň ygtyýarymda däl ýaly. Men…

"Montessori" sözüni öň eşidip görüpdiňizmi? Biz köp çeşmelerde Montessori bilimi barada eşidýäris. Belki siz muny çagalar üçin oýun görnüşleri ýada oýunjaklary diýip bilýän hem bolup bilersiňiz. Şol sebäpli men bu temada azyrak maglumat ýazmak isledim. Soňky iki ýylyň dowamynda Montessori usulyýeti bilen has çuňňur gyzyklanyp başladym. Bir ene-ata hökmünde çagamyň dogry terbiýe almasy üçin dürli görnüşdäki pedagogiki usullaryň gözlegini edipdim we Montessori usulyýeti maňa has ýakyn gelipdi. Şol gyzyklanmalarymyň netijesinde, bilim merkezinde köp sanly çagalar…